Terry Pratchett po raz kolejny udowadnia, że wyobraźnia nie zna granic, a nawet najmniejsze stworzenia mogą przeżyć przygody, o jakich nie śniło się największym podróżnikom! Wystarczy spojrzeć na świat z nieco innej perspektywy, dodać do tego sporą dawkę humoru i garść zaskakujących pomysłów, by stworzyć historię pełną niezwykłych wydarzeń. „Księgi Nomów” to fantastyczna trylogia, w której pozornie zwyczajny świat kryje mnóstwo tajemnic, a niewielcy bohaterowie udowadniają, że odwaga, spryt i determinacja nie mają nic wspólnego z rozmiarem!
Na ten niezwykły cykl składają się trzy części: „Księga wyjścia”, „Księga kopania” oraz „Księga odlotu”. Każda z nich stanowi kolejny etap podróży małych bohaterów, którzy muszą zmierzyć się z rzeczywistością zdecydowanie większą od nich samych. I nie chodzi wyłącznie o rozmiary otaczającego ich świata! Przed nomami stoją wyzwania, które wymagają odwagi, sprytu, współpracy oraz gotowości do porzucenia wszystkiego, co dotąd wydawało się bezpieczne i znajome.
Wyobraźcie sobie maleńkie istoty, dla których sklep jest całym wszechświatem. To tutaj żyją, funkcjonują, budują swoje przekonania i próbują odnaleźć się w codzienności. Ich wiedza o świecie jest ograniczona, a przeszłość pozostaje owiana tajemnicą. Wszystko zmienia się, gdy przechowywana przez pokolenia Rzecz nagle ożywa i zaczyna przekazywać informacje o pochodzeniu nomów. Nagle okazuje się, że rzeczywistość, którą uznawali za jedyną możliwą, jest zaledwie niewielkim fragmentem znacznie większej całości.
Pratchett z charakterystyczną dla siebie pomysłowością buduje historię, w której odkrywanie prawdy o własnym pochodzeniu staje się początkiem niezwykłej wyprawy. Nomowie nie mogą jednak spokojnie usiąść i zastanowić się nad nowymi informacjami. Ich dotychczasowy dom jest zagrożony, a sytuacja zmusza ich do działania. Wkrótce okazuje się, że również Kamieniołom, który miał zapewnić im schronienie, nie jest miejscem gwarantującym bezpieczeństwo. Co robić, kiedy świat nieustannie zmusza do ucieczki, a każda kolejna droga prowadzi ku nieznanemu?
Właśnie wtedy do akcji wkracza Masklin, bohater, którego determinacja staje się jednym z najważniejszych motorów napędowych całej opowieści. Podążając za wskazówkami Rzeczy, wyrusza na Florydę, gdzie ma czekać ratunek dla jego niewielkiej społeczności. Brzmi jak plan? Oczywiście! Tyle że realizacja tego przedsięwzięcia okazuje się prawdziwym wyzwaniem. Samolot, podróżna torba, marsz przez trawy pełne krokodyli, a nawet przejażdżka na grzbiecie gęsi – Pratchett najwyraźniej uznał, że zwyczajna podróż byłaby zdecydowanie zbyt nudna!
I właśnie za takie pomysły uwielbiam literacką wyobraźnię tego autora. Potrafi stworzyć sytuację, która jednocześnie wywołuje uśmiech i sprawia, że z zainteresowaniem śledzimy dalsze losy bohaterów. Zestawienie maleńkich nomów z ogromnym światem ludzi otwiera przed pisarzem mnóstwo możliwości. To, co dla człowieka jest drobną przeszkodą, dla niewielkiego stworzenia może oznaczać niebezpieczną przeprawę. Zwyczajna torba staje się środkiem transportu, trawa może przypominać nieprzebytą dżunglę, a spotkanie z krokodylem trudno uznać za przyjemną atrakcję turystyczną!
Autor nie ogranicza się jednak do zabawnych pomysłów. Pod warstwą humoru kryje się opowieść o społeczności zmuszonej do zmiany, o poszukiwaniu własnego miejsca i o odwadze potrzebnej do zmierzenia się z nieznanym. Nomowie muszą zakwestionować to, co dotychczas uważali za pewnik. Odkrywają, że ich przekonania nie zawsze odpowiadają rzeczywistości, a przeszłość może skrywać odpowiedzi na pytania, których wcześniej nawet nie potrafili sobie zadać.
Bardzo podoba mi się również to, że Pratchett pokazuje znaczenie współpracy. W obliczu zagrożenia pojedynczy bohater może mieć niewielkie szanse, ale wspólnota potrafi dokonać rzeczy, które początkowo wydają się niemożliwe. Nie oznacza to, że wszyscy zawsze myślą tak samo, zgadzają się ze sobą i bez problemu podejmują właściwe decyzje. Przeciwnie! Różnice w podejściu, obawy oraz konieczność podejmowania trudnych wyborów nadają tej historii dodatkowej energii.
Masklin nie jest bohaterem, któremu wszystko przychodzi bez wysiłku. Musi wykazać się inicjatywą, zaufać zdobytym informacjom i podejmować ryzyko, choć nie ma gwarancji, że jego plan zakończy się sukcesem. To właśnie sprawia, że kibicujemy mu w kolejnych etapach wyprawy. Chcemy wiedzieć, czy uda mu się odnaleźć rozwiązanie i czy nomowie zdołają ocalić swoją społeczność. A kiedy na drodze pojawiają się kolejne komplikacje, trudno nie zastanawiać się, jak autor wybrnie z sytuacji, którą sam z taką fantazją stworzył.
„Księgi Nomów” mają w sobie również coś, co szczególnie cenię w dobrej fantastyce: umiejętność spojrzenia na świat z zupełnie innej perspektywy. Pratchett przypomina, że to, co znamy, nie musi być całym światem, a przyzwyczajenie potrafi skutecznie ograniczać wyobraźnię. Czasem trzeba opuścić bezpieczne miejsce, zaryzykować i wyruszyć w nieznane, aby przekonać się, jak wiele możliwości czeka poza granicami dotychczasowej rzeczywistości.
Nie bez znaczenia pozostaje humor, który nadaje całej opowieści lekkości. Absurdalne sytuacje, zaskakujące rozwiązania i kontrast między niewielkimi rozmiarami bohaterów a ogromem stojących przed nimi wyzwań sprawiają, że historia ma swój niepowtarzalny urok. Nie trzeba przy tym rezygnować z poważniejszych tematów. Pratchett potrafi połączyć rozrywkę z refleksją w taki sposób, że czytelnik może po prostu cieszyć się przygodą, a jednocześnie dostrzec coś więcej.
Ważne jest także to, że trzy części tworzą opowieść o kolejnych etapach odkrywania świata. „Księga wyjścia” otwiera drzwi do nieznanego, „Księga kopania” rozwija historię walki o przetrwanie, a „Księga odlotu” prowadzi ku dalszym poszukiwaniom rozwiązania. Taki układ pozwala obserwować, jak zmienia się sytuacja nomów i jak kolejne doświadczenia wpływają na ich spojrzenie na rzeczywistość. To nie tylko seria niebezpiecznych przygód, lecz także podróż ku nowym możliwościom.
Czy polecam „Księgi Nomów”? Zdecydowanie tak! To propozycja dla czytelników, którzy lubią fantastykę pełną wyobraźni, niebanalnych pomysłów i humoru, ale również dla tych, którzy chcą odpocząć od przewidywalnych historii. Terry Pratchett udowadnia, że nie trzeba tworzyć bohaterów o nadludzkich mocach, aby opowiedzieć historię o wielkiej odwadze. Czasami wystarczy kilka niewielkich istot, zagrożony dom i wyprawa, podczas której nawet gęś może odegrać ważną rolę!
Dla mnie „Księgi Nomów” to zaproszenie do czytelniczej uczty, w której wyobraźnia autora serwuje kolejne niespodzianki, a humor skutecznie poprawia nastrój. To historia o odwadze, przyjaźni, wspólnocie i odkrywaniu, że świat jest znacznie większy, niż początkowo sądziliśmy. Pratchett zabiera nas w podróż, podczas której nie brakuje niebezpieczeństw, zaskoczeń i powodów do śmiechu.
A kiedy kończy się ostatnia strona, pozostaje przyjemna myśl, że nawet najmniejsi mogą dokonać wielkich rzeczy, jeśli tylko znajdą w sobie odwagę, by ruszyć przed siebie.
Książka pt. „Księgi Nomów” ukazała się nakładem Domu Wydawniczego Rebis

